Een van de meest voorkomende klachten bij vogels is benauwdheid of andere ademhalingsproblemen. Soms zijn het geringe klachten wat door de eigenaar vaak als een ‘verkoudheid ’wordt gezien, maar zelfs deze dieren kunnen onverwacht erg ziek zijn.

 

Symptomen:

Problemen met de ademhaling komen veel voor bij vogels en zijn meestal ernstig. Een simpele ‘verkoudheid’ die vanzelf over gaat zien we zelden. Het is belangrijk om met een benauwde vogel niet lang te wachten alvorens u de hulp inroept van een vogeldierenarts.

Benauwdheid begint vaak met het geforceerd ademen. U ziet de staart bij elke ademhaling op en neer wippen of de borst en buik bewegen te heftig mee met de ademhaling. Als het verergert gaan ze met hun bek open zitten en happen naar adem. U kunt bijgeluiden gaan horen als een soort ‘rochel’ of ‘tikken’. Uiteindelijk worden ze zo benauwd dat ze ‘dik gaan zitten’ op de bodem of met hun snavel aan de tralies gaan hangen om nog lucht te krijgen.

Oorzaken:

Benauwdheid kan vele oorzaken hebben. Vaak is het een infectie van de luchtwegen door bacteriën, virussen of schimmels. Ook kunnen longwormen, gaapwormen en luchtpijpmijten een ontsteking van de luchtwegen veroorzaken. Het is gebleken dat een tekort aan vitamine A de luchtwegen gevoeliger maakt voor deze infecties. Papegaaiachtigen krijgen na jarenlange voeding met zaadmengsels vaak ‘aspergillose’, een schimmelinfectie van de luchtzakken. Ook bij roofvogels zien we dit vaak, met name als het vlieggewicht omlaag gebracht wordt aan het begin van het jachtseizoen. Bij kanaries kan het pokkenvirus benauwdheid veroorzaken doordat er zich een pok in luchtpijp ontwikkelt. Een ander bekend voorbeeld van een luchtweginfectie is papegaaienziekte. Dit is een soort bacterie die overgebracht wordt door andere vogels en ook besmettelijk is voor de mens. Daarnaast kunnen luchtwegproblemen veroorzaakt worden door irriterende gassen zoals de damp bij het gebruik van tefalpannen, verflucht en ook roken in huis. Ook het verslikken in voeding of een simpel zaadje in de luchtpijn kan al snel leiden tot grote klachten. Soms lijkt een vogel benauwd maar worden de klachten door iets anders veroorzaakt. Zo zien we geforceerd ademen ook als er ‘iets’ in de buik zit wat ruimte inneemt. Er kan dan te weinig lucht in en uit de luchtzakken komen. Bijvoorbeeld bij legnood of een vetgezwel kan een vogel benauwd zijn. Daarnaast kunnen vogels met hart- en leveraandoeningen vocht in de buik krijgen wat ze benauwd maakt. Vogels met pijn of met toevallen kunnen ook te snel en te geforceerd ademen.

Het is voor een goede behandeling dus noodzakelijk een diagnose te stellen alvorens je medicijnen gaat geven. Dit gebeurt in eerste instantie door een goed lichamelijk onderzoek waarbij we de naast goed kijken en voelen ook met een stethoscoop luisteren naar de longen en luchtzakken.. Vaak wordt de mest met een microscoop onderzocht. Indien nodig wordt er een röntgenfoto gemaakt of zelfs een kijkoperatie (endoscopie) gedaan. Bij het vermoeden van een infectie wordt vaak een kweekje genomen. Soms is bloedonderzoek noodzakelijk.

Therapie:

Voor een goede behandeling moet de oorzaak uiteraard bestreden worden. De kuur kan bestaan uit antibiotica, ontwormingsmiddelen, luchtpijpmijtdruppels etc. Alvorens we antibiotica gebruiken is het erg belangrijk dat we  eerst controleren of een vogel besmet is met papegaaienziekte. Dat is een besmettelijke ziekte die ook voor de mens gevaarlijk is!

Daarnaast moeten we zorgen voor een goede weerstand. Goede voeding (vitamine A) en een goed, stofvrij, luchtklimaat is belangrijk. Als het dier erg benauwd is kan het helpen om de vogel in een warme, vochtige omgeving te plaatsen, bijvoorbeeld in de badkamer, met een warme stomende douche. Als de benauwdheid levensbedreigend wordt zal een vogeldierenarts een buisje in de luchtzakken plaatsen zodat de vogel beter kan ademen. 

Aangezien ademhalingsproblemen vaak een ernstige aandoening is het belangrijk om er alles aan te doen om het te voorkomen.

Dat begint al bij de aanschaf. Koop altijd alleen maar vogels die er stralend gezond uitzien, let in de kooi goed op de ademhaling en koop alleen bij betrouwbare fokkers of handelaren.  Laat het dier meteen door een vogeldierenarts keuren (zie aankoopkeuring) en testen op papegaaienziekte en virusinfecties. Zorg daarnaast voor de perfecte voeding en houd de omgeving van de vogels schoon en fris. Vermijd stof, gassen en dampen. Op die manier voorkomt u wellicht nare ziektenen hebt u lang plezier van uw huisdier.